Hydrofoons

In het kader van het project Waddenzeegeluiden is het de bedoeling geluidsopnamen van bruinvissen en omgevingseluid te verzamelen in de Waddenzee. Door de apparatuur autonoom te laten opnemen, kan zonder aanwezigheid van de onderzoekers, jaarrond en in alle weersomstandigheden de aanwezigheid van bruinvissen worden vastgesteld. De aankoop betreft 12 hydrofoons (onderwatermicrofoons) voor de onderzoeksgroep Mariene Ecologie binnen GELIFES. De hydrofoons worden aangeschaft voor het project Waddenzeegeluiden, waarin wordt onderzocht waar en wanneer bruinvissen aanwezig zijn in de Waddenzee, wat het niveua van omgevingsgeluid over deze periode is, en wat de relatie is tussen het niveau van omgevingsgeluid en de aanwezigheid van bruinvissen in de Waddenzee. Omdat GELIFES een duurzame faculteit is, zal de apparatuur na afloop van het project ook voor andere projecten ingezet moeten kunnen worden. Een lange levensduur is dus noodzakelijk. Om het project te laten slagen, moeten de hydrofoons aan specifieke eisen voldoen. De hydrofoons moeten zijn uitgerust om de toonhoogtes (frequenties) van bruinvisgeluiden en omgevingsgeluiden (waaronder scheepvaart) op te vangen. Bruinvisgeluiden vallen in de bandbreedte van 100-150 kHz, een bandbreedte die niet alle hydrofoons leveren. Geluiden van scheepvaart vallen in de bandbreedte van 0-10 kHz. De hydrofoon moet dus zowel betrouwbaar zijn in de lage, als in de hoge frequenties. Tevens moeten de hydrofoons bestand zijn tegen de sterke stromingen die in de Waddenzee kunnen plaatsvinden. Een hydrodynamische behuizing is daarom essentieel. De hydrofoons moeten 4 maanden continu en autonoom kunnen opnemen. Continue opnames over zo’n lange periode met zo’n hoog frequentiebereik vraagt om een grote opslagcapaciteit. De data kunnen namelijk niet tijdens de opnames worden uitgelezen, laatste omdat vaartijd een hoge kostenpost is en weersomstandigheden regelmatige servicing lastig kunnen maken. Kabels naar de kant zijn niet mogelijk, omdat we op plekken zullen meten die ver van de kant liggen en door beschermde natuurgebieden heen gaan. Daarom moet ook de energievoorziening in de hydrofoon zelf aanwezig zijn. Tot slot moet de systeemruis (de ruis die de hydrofoon zelf produceert) van de hydrofoon laag zijn en moet de hydrofoon gekalibreerd zijn, met een beschikbaar kalibratieprofiel. Een belangrijk onderdeel van het project is het nauwkeurig meten van het niveau van omgevingsgeluid. Als de systeemruis hoog is, kunnen momenten met weinig omgevingsgeluid niet worden gemeten, omdat de systeemruis dan het omgevingsgeluid overstemt. De kalibratiewaardes zijn nodig om de metingen van de hydrofoon om te zetten in gegevens die vergeleken kunnen worden met andere studies. Om de bruinvisgeluiden en scheepsgeluiden op te kunnen nemen, is een frequentiebereik van 20 Hz - 150 kHz noodzakelijk. Ook moet de systeemruis (ook wel noise floor genoemd) op alle frequenties onder de 40 dB re 1 μPa liggen, zodat omgevingsgeluid betrouwbaar kan worden gemeten. De hydrofoon moet waterdicht zijn, in ieder geval tot 30 meter maar het liefst tot 500 meter, omdat in de toekomst deze apparatuur waarschijnlijk ook voor andere projecten op diepere locaties zal worden gebruikt. Het apparaat moet geplaatst kunnen worden zonder kabels of andere zaken die naar de kant lopen, d.w.z. het moet autonoom geplaatst kunnen worden. Tevens moet de hydrofoon voorzien zijn van interne of losse batterijen met een batterijduur van in ieder geval 4 maanden, alsmede een opslagcapaciteit voor die periode. In eerdere projecten is gebruikgemaakt van de SoundTrap, geproduceerd door Ocean Instruments (Nieuw Zeeland). Dit product beschikt over de hierboven omschreven vereiste specificaties en heeft bewezen de turbulente wateren van de Waddenzee te kunnen weerstaan. Er is geen andere partij die een product met vergelijkbare specificaties op de markt aanbiedt. CPV: 38000000